Piet Beukes van Landstem

Piet Beukes was die stigter en redakteur van Die Landstem (1950-68), waarskynlik die eerste populistiese massakoerant in Afrikaans. Sy aanvoeling vir wat minder gesofistikeerde lesers wou hê, was trefseker, en het noodwendig diegene ontstel wat ʼn hoër vlak van joernalistiek verkies het. 

Dat sy styl later deur ander nagevolg is, is ‘n feit. Daarom sou hy met reg die vader van populistiese Afrikaanse joernalistiek genoem kon word.

Deurdat Landstem in 1968 verkoop en by Dagbreek ingelyf is en toe by Die Beeld gevoeg is om Rapport te vorm, leef iets van Beukes se joernalistieke styl in Rapport voort. Beukes was immers ʼn charismatiese figuur wat ʼn wesenlike invloed gehad het op redaksielede – mense wat later by Rapport hul loopbane voortgesit het. (Beukes se stersportskrywer, George Gerber, was pa van Rapport se latere redakteur Bokkie Gerber.)

Een van die destydse Landstem-joernaliste wat Rapport toe is, Gielie de Kock, vertel: “Hy het gewys dat ʼn koerant ook in Afrikaans kan lag, huil, vermaak en sommer net lekker stories vertel. En een van sy mense kan wees omdat hy hulle ken. Dít kon Piet Beukes doen. ʼn Storie het hy in sy koerant vertel soos nog nie voorheen in Afrikaans in hierdie eens stugge bedryf gedoen is nie.

“Maar hy was veral ʼn méns mens. Selfs net voor saktye het hy ons dikwels tikmasjiene laat wegskuif om eers te proe aan die perlemoen wat hy in die klein kombuisie berei het. Piet Beukes het tyd gemáák vir die lewe.”

Piet Beukes is in 1910 in Winburg in die ou Oranje-Vrystaat gebore en behaal eers ʼn BA aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat en daarna ʼn MA aan die Universiteit van Suid-Afrika.

Hy begin sy joernalistieke loopbaan in 1931 by Die Volksblad in Bloemfontein en ontvang in 1933 ʼn Rhodesbeurs om aan die Universiteit van Oxford verder te studeer – in die politieke filosofie en internasionale aangeleenthede.

By sy terugkeer in Suid-Afrika werk hy van 1936-40 by Die Vaderland. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog dien Beukes, ʼn lewenslange bewonderaar van genl. Jan Smuts, as adjunk-direkteur van die Buro van Inligting.

Na die oorlog word hy redakteur van Die Suiderstem, ʼn Kaapse dagblad wat die Sap-regering van Smuts ondersteun het. Die blad sluit egter en Beukes begin Die Landstem in 1950, ʼn weekblad wat in Kaapstad uitgegee is, maar landwyd versprei is.

As redakteur van Die Landstem floreer Beukes. Hy bedryf nou ʼn populisme wat nog nie vantevore in Afrikaans gesien is nie. So verkry hy in 1956 die regte om ʼn Mej. SA na die Mej. Wêreld-kompetisie in Londen te stuur – wat natuurlik ʼn goeie verskoning was om foto’s van mooi meisies te plaas.

Na die verkoop van Die Landstem skryf Beukes nog vir verskillende publikasies, maar konsentreer eerder op die skryf van verskeie boeke oor Jan Smuts. Beukes is in 2005 in die ouderdom van 89 oorlede.

Het hy vir ‘n groot pershuis gewerk, het hy waarskynlik allerlei eerbewyse ontvang. – Johannes Froneman

Kyk ook artikel by die afdeling Koerante oor ‘Geel pers’.