THYS HUMAN VAN OGGENDBLAD: STERK KONSERWATIEWE STEM

Thys Human het ʼn lang en kleurryke loopbaan in die joernalistiek gehad wat onder meer die redakteurskap van Oggendblad (Pretoria) en Die Suidwester (Windhoek) ingesluit het.

Hy is in Port Elizabeth gebore en het daar aan die Hoërskool Cillié gematrikuleer. Daarna volg ʼn BA  aan die PU vir CHO (1955).

Human begin in 1965 by Die Transvaler as verslaggewer werk. Fritz Potgieter, later professor aan die PU vir CHO en ook lid van die latere Presidentsraad was die nuusredakteur, Jannie Kruger was redakteur en dr. G. D. Scholtz die adjunk-redakteur.

Hy werk as hof- en misdaadverslaggewer en vertaler in die nagkantoor met Mac MacDonald as nagredakteur, Hennie Kotzé en Frans du Toit as subs en Otto Krause (later ʼn bekende politieke joernalis) as vertaler. In daardie tyd was Dana Niehaus sportredakteur en Hein (R) Hendriks (skrywer van Rooi Jan-boeke en broer van Hermie), asook Klaas Steytler (skrywer in eie reg en eggenoot van Elsa Joubert), ook in die redaksie.

In 1957 verskuif Human van Johannesburg na Pretoria en werk onder die vermaarde Gus Cluver. In 1959 lok Die Vaderland hom met vyf pond per maand meer en sluit hy aan by At de Beer, wat hoof was van die Pretoria-kantoor van Die Vaderland.

Hy word in 1960 skakelbeampte van die destydse Rondalia-Toerklub en bestuur later vir ʼn jaar of wat Rondalia se motel by Volksrust. Human skuif egter spoedig terug na die joernalistiek, as verslaggewer in die SAUK-kantore in Durban en Port Elizabeth.

In 1966 keer hy terug na Die Vaderland in Johannesburg waar A.M. van Schoor toe redakteur was. Hy besoek kort daarna Suidwes (met die Wêreldhofuitspraak) en ook Rhodesië twee keer.

Human word in 1969 ʼn parlementêre beriggewer en die volgende jaar politieke korrespondent van Dagbreek en Sondagnuus onder Dirk Richard.  Met die samesmelting van Dagbreek en Landstem en Die Beeld in 1970 (om Rapport te vorm) verkies hy om by Perskor te bly en word hy Die Vaderland se politieke korrespondent en assistent tot die redakteur (Dirk Richard).

In 1974 word Human adjunk-redakteur van Hoofstad (onder At de Beer) en gaan Washington toe vir al die Perskor-koerante. In Julie 1975 word hy Londense verteenwoordiger van Perskor en bly daar tot met sy aanstelling einde 1979 as redakteur van Oggendblad.

In hierdie tyd dek hy onder meer John Vorster se gesprekke met Henry Kissinger en met Walter Mondale in Duitsland en Switserland, asook die eerste Rhodesiese beraad in Genéve en die Lancaster House-beraad van1979. Daar het hy kennis gemaak met Ian Smith, Joshua Nkomo en Robert Mugabe en toe reeds voorspel dat Mugabe enige verkiesing loshande gaan wen.

Human was ‘n sterk konserwatiewe stem en bly redakteur van Oggendblad tot met die sluiting van die koerant in Februarie 1983. In die referendum van 1983 was hy twee maande lank skakelbeampte van die Konserwatiewe Party en werk nou saam met dr. A.P. Treurnicht.

Daarna volg ʼn kort redakteurskap van die NP-SWA se blad Die Suidwester, maar hy kry, volgens sy eie vertelling, gou moeilikheid met “PW se agent”, Eben van Zyl, en sluit aan by die SWAUK as kommentaarskrywer. Hy bly daar tot net na Swapo se oorwinning in die eerste demokratiese verkiesing einde 1989.

Human keer terug na SA en werk tien jaar lank tot met sy aftrede in 2000 as kommunikasieman by die ou Dept. van Streek- en Grondsake en ook ʼn ruk by die Kommissie op Herstel van Grondregte (as Joe Seremane se skakelman). Hy vertel dat sy besige loopbaan in “niks doen” geëindig het aangesien die nuwe nuwe minister en DG niks van hom wou weet nie.

Die buitengewone voorbladkommentaar wat Thys Human geskryf het by die aankondiging dat Oggendblad van die mark gaan verdwyn. Dit was die gevolg van die knoeiery met sirkulasiesyfers by die Transvaler en die verdeling van die Afrikaanse koerantmark tussen Naspers en Perskor. Ingevolge daarvan het Beeld die oggendmark gekry en die Transvaler het na die middagmark geskuif. Na ‘n tyd as Pretoriase middagkoerant, het die Transvaler ook gesluit, die laaste van Perskor se Afrikaanse dagblaaie.